Saksıda Gül Yetiştirme
Saksıda yetiştirmek için en iyi tür cüce güllerdir. Hemen her toprakta yetişebiliyor. İlk baharda üst dallarından kesip ekerseniz kolayca köklenir büyür hatta sonbahara kadar çiçek bile açar. Ben yıllarca denemişimdir. Bunların tek kusuru kokusuz olmalarıdır. Ama bütün yıl çiçek açarlar. Camekanlı bol güneşli balkonda kışın da çiçek açar. Uzun yıllar yaşarlar. Aşağıda resmini görüyorsunuz. Çeşitli renklerde olurlar.
Gülleri sınıflamak birkaç şekilde olur. Bu sınıflandırmalardan biri: Senede bir defa ilkbahar sonlarında, yaz başlangıcında çiçek açan türleri ve bütün yıl, hatta kışın dahi çiçek açan türleri (yediveren gülleri) olmak üzere ikiye ayrılır.
Yediveren Gülleri: İlkbahar sonlarından kış başlangıcına kadar çiçek açar. Soğuğa dayanıklı türleri kışın da “havalar çok soğuk gitmedikçe” çiçek açabilir.
Ayrıca sarmaşık gülü denen uzayıp giden gül çeşitleri olduğu gibi boyu 2 metreyi bulamayan ağaççık veya çalı çeşitleri de vardır. Fazla uzayan dalları kurur gider. Bir de bodur gül cinsi var. Ayrıca saksılarda çok kolay yetiştirilebilen bir karış boyunca cüce güller vardır ama bunlar kokusuz olur.
Bütün gül çeşitleri zaman zaman kökten kuvvetli sürgünler verir. Aşılı güllerde bu sürgünlerin yok edilmesi gerekiyor.
Güllerin çok zengin çeşitleri vardır. Burada uzun uzun yazamıyorum.
Aşılı gül: Bunun makbul olduğunu düşünenler var. Oysa makbul görülecek hiç bir yönü yoktur.
Aşılı güllerin kötü ve hatta tehlikeli yönleri: Normalde olması gereken kokusunu büyük ölçüde kaybeder. Bilindiği üzere, bitkilerde aşı şu şekilde olur: İyi cins bir bitkiden bir parça alınarak aynı türden olan ama iyi kalitede olmayan başka bir bitkiye aşılanır. Aşı yapılan yerden çıkan dalın dışındaki dallar yok edilir. İşte aşılı gülün tehlikesi buradadır: Gül kökten sürgünler veren bir bitki olduğundan, aşılı yerin daha alt ve kök kısmından çıkan sürgünler esas bitkinin özelliğini taşıyacaktır. Yani bir yaban gülüne aşı yaparsanız, kökten çıkacak yeni sürgünler yine yaban gülü olacaktır. Böylece aşı sonucu çıkan dalları korumanız, diğerlerini yok etmeniz gerekiyor.
Gülleri çoğaltmak
Bunun çok çeşitleri var. Aşılamadan tohum ile üretmeye kadar… Bir akrabam kendisine verilen kesme gül çiçeklerini vazoda çiçeği solunca toprağa eker, köklendirir ve böylece bahçesinde birkaç değişik gül türleri yetiştirirdi. Dikkat, özen ve büyük sevgi isteyen bir metot. Burada başarılı sonuç seralarda hormonlarla yetiştirilen güllerden değil normal şartlarda yetiştirilen gül dallarından mümkün olabilir.
Tohum ile üretme: Uzun ömürlü süs bitkilerinin çoğu için tavsiye edilmeyen bir yöntem, gül için de tavsiye edilmez. Güllerde ve uzun ömürlü birçok süs bitkisinde tohum ile üretme iki ayrı türün doğal yolla melezleştirilip yepyeni ve farklı bir tür elde edilmesi için kullanılır. Diğer durumlarda aşağıdaki metotlar daha uygundur, üstelik yıllarca beklemenizi gerektirmez.
Çelik ile üretme: Yaz sonunda bir senelik dallar kesilip alınır, yaprakları kopartılmadan, makas ile diplerinden kesilerek ayıklanır. Dallar yarısından çoğu kısmı toprağın altında kalacak şekilde dikilir. Bunlar kolayca köklenir. İlkbaharda köklerine zarar vermeden sökülüp esas yerlerine dikilir.
Daldırma ile üretme: Her tür için uygun değildir. Denemekte yarar var. Bir gül dalını toprağa ekersiniz. Filizlenirse tutacak demektir; aynı zamanda kökleniyordur. Köklenmesine zarar vermemek için asla dokunmamalısınız. Ne zaman filizler kuvvetli büyümeye başlarsa köklendiğinden emin olabilirsiniz.
Kökten ayırma ile: Ben birkaç defa denemiştim. Sonuç iyi idi. Ama aşılı güllerde dikkat edilmeli. Bunun için gülü tanımak gerekiyor. Kökteki esas daldan aşı ile gelişmiş esas gövde vardır. Bundan meydana gelen sürgünlerde sorun olmaz. Daha aşağıdaki sürgünlerden alırsanız bunlar yabani gül olacaktır.
Aşı ile üretme: Yukarda yazdığım sebeplerden ötürü hiç sevmediğim bir şey. Bu yüzden yazmak bile istemedim. Ben şahsen tavsiye etmem. Hobi olarak değil de ticari amaçla gül yetiştirenler yapabilir.
Gül sıradan bir çalı olmadığı için elbette bakımı olacaktır. Bakımı toprağının işlenmesi, budanması ve Erzurum gibi kışları çok aşırı soğuk yerlerde donmaktan korunması gibi şekillerdedir.
1- Toprak: En sevdiği toprak hem killi hem kumlu ve demir açısından zengin kırmızı topraktır. Diğer topraklardan çok kireçli / çok kumlu / çok killi ve ağır / fazlaca humuslu-asitli toprakları sevmez. Suyu fazlaca tutan topraklar gül için hiç iyi değildir. Geçirgen olması gerekiyor. Bunların dışında normal toprakta da gayet iyi yetişebilir. Ama toprağı gübreden besinden mahrum edilmemelidir. En iyisi eski, çürümüş gübredir. Taze gübreler gerektiği gibi faydalı olamıyor. Bir de güllerinizi suni gübrelerle beslemeyin, veya bunu çok az yapın. Suni gübre yerine bulabilirseniz gül için özel imal edilmiş bitki besini kullanın.
2- Güllerin Budanması: Yılda bir defa açan güllerin budanması çiçekleri geçtikten sonra yapılmalı.
Yediveren güllerini her zaman çiçek açtıktan sonra verimsiz, cılız, güdük kalmış dallarından kurtarın. Esas budamayı ise ilkbaharda yapın.
Budama şekilleri: Her ne kadar gülün sağlığı için budama yapılsa da, bazı titiz kişiler güllerinin derli toplu olması, rasgele sağa sola uzamamaları için de yapabilirler.
Dipten budama: Dallar topraktan en fazla 20 – 30 cm bırakılacak şekilde budanmasıdır. Yılda bir defa çiçek açan güller için pek uygun bir budama değildir. Mecbur kalmadıkça yapmayın. Ayrıca çoğu gül çeşitleri için bu tür budama her yıl tekrarlanmamalıdır. Ancak bodur güller ve kökten verdiği sürgünlerinin ucunda çiçek açan yediveren gül türleri için her yıl tekrarlanması uygundur.
Orta boy budaması: Gülün yarım metre kadar bırakılması şeklinde budanmasıdır. Tırmanıcı yani sarmaşık gülleri için, yılda bir çiçeklenen türler için tavsiye edilir. Yılda bir çiçeklenen gülleri çiçek açtıktan sonra budamanız gerektiğini unutmayın. Sonbahara kadar gelişen dalları sonraki baharda çiçek açacaktır çünkü. Eğer bunları keserseniz baharda gülünüz yeterince çiçek açmayacaktır. Ya da tamamen çiçeksiz bir yıl geçirecektir.
Karışık budama: Kökten fazlaca dallanmış güller için yapılır: Bazı dallar dipten, bazı dalları daha uzun bırakılarak budanır. Meselâ kuvvetini yitirmiş, verim alamayacağınızı düşündüğünüz dalları dipten budayabilirsiniz.
Estetik budama: Her güle uymaz. Bazı gül türlerine çok özel ilgi ve özel budamalarla çeşitli şekillerde ilginç ve güzel görünümler verilebilir. Aşağıdaki örnekte gördüğünüz gibi.
3- Soğuktan koruma: İstanbul, Bursa, İzmir gibi illerimizde gerekmiyor. Konya, Erzurum gibi kışları müthiş soğuk geçen illerde gereklidir. Dip kısmı gübre- saman-toprak karışımı ile iyice örtülür. Dalları hasır gibi yarı hava geçiren malzemeler ile sarılarak korunur.
Gül Dikmek:
Eğer gül fidanı satın almak ve bahçenize dikmek istiyorsanız: Bu işi ılıman iklimli yerlerde sonbahar sonunda, kışın çok soğuk olan yerlerde ise ilkbaharda yapmalısınız. Yarım metre kadar bir çukur açarak dip kısma çürümüş gübreli iyi bir toprakla doldurun. Fidanınızı bunun üstüne koyarak üstünü toprak ile kapayın. Toprağı hafifçe sıkıştırın. Sonra bolca sulayın.
Hastalıkları:
Bu hastalıklar genelde mantar ve böceklerdir. Bitki hastalıkları ile vakit kaybetmeden mücadele edilmelidir. Hastalık ne ise iyi bir çiçekçiye giderek bitki hastalıkları ile ilgili ilaçlara bakmalısınız. Çoğu kişi ev yapımı ilaçlarla çare arıyor. Piyasada satılan bitkiler için hazırlanmış sentetik/kimyasal ilaçları korkmadan kullanmalısınız. En kesin çözüm yolu budur. Aksi takdirde kocakarı ilaçları ile siz vakit kaybederken gülünüzü kaybedebilirsiniz. Günümüzde artık çiçekçilerde bitki hastalıklarıyla ilgili ilaçlar kolayca bulunduğundan eski kitaplarda tavsiye edilen kimyevi karışımlarla uğraşmayın. Çoluk çocuğa zarar bile verebilirsiniz.
http://bitki-cicek.alivesitesi.com/tag/gul-yetistirme-ve-bakimi/
