| Latince Adı : | Viola odorata |
| ADLARI |
| Türkçe Adı : | Kokulu menekşe |
| Diğer Adları : | Mor menekşe, Kır menekşesi |
| İngilizce Adı : | Sweet Violet, English Violet, Common Violet, Garden Violet |
| SİSTEMATİK |
| Alem : | Plantae
|
| Bölüm : | Kapalı Tohumlu |
| Sınıf : | Çift Çenekli |
| Takım : | Malpighiales |
| Familya : | Malpighiales |
| Cins : | Viola |
| Tür : | Viola odorata L. |
| MORFOLOJİ |
| Çiçeklenme Zamanı : | Bahar (Nisan)Bahar Sonu (Mayıs) |
| Çiçeklilik Süresi : | Birkaç Ay |
| Rakım (En Düşük) : | 0 m.
|
| Rakım (En Yüksek) : | 1600 m.
|
| BİTKİ TANIMA |
| Bitki Yetişme Alanları : | Gölgeli alanlar |
| Yaşam Süresi : | Çok Yıllık |
| Yetiştiği Şehirler : | AdıyamanBoluİstanbulİzmirSamsun |
| Türkiye''de Doğal Yaşam Alanları : | A2
A3
A6
B1
C6
C7
|
| Anavatanı ve Doğal Yayılış Alanları : | Dış Anadolu ile Avrupa, Kafkasya, Batı Suriye, Kuzey İran, Kuzey Irak, Kıbrıs ve Kuzeybatı Afrika yayılışlıdır.
|
| EK BİLGİLER |
| Kaynaklar : | Tübives
Hakkında Bilgiler: |
Hercai menekşe ve kokulu menekşe:
Hercai menekşeler
de aynı çuha çiçekleri gibi kış aylarından başlayarak bahçe ve balkonlarımızı
süsler. Fırtınalı günlerde bahçede kırılıp düşecekmiş hissini veren kocaman
ağaçların arasında, taç yaprakları bir o yana bir bu yana eğilen menekşelerin
fırtına sonrası hiç zarar görmeyen afacan gülümsemesi hep gözümün önündedir.
'Yere yakın olan dayanıklıdır' sözüne tam isabet. Özellikle sonbaharda lale
soğanlarının dikimi sırasında aralarına serpiştirilen hercai menekşe fideleri,
ilkbaharda açan lalelerle çok güzel bir buket oluşturur.
Gelelim menekşenin
bilinen türlerine:
Çiçekçilerin minik bir buket halinde kesme çiçek olarak
sattıkları kokulu menekşeler ya da bahçe ve saksılarımızı süsleyen çok renkli
daha iri ve kokusuz olan hercailer. Oysa yeryüzünde tam 500 türde menekşe var
sevgili bahçeseverler. Bu kadar zengin bir türe yalnızca menekşe deyip çıkmak
haksızlık değil mi? Bugün yazımda belirgin özellikler taşıyan ve yakından
tanıdığımız menekşelerden söz edeceğim.
Kokulu minik menekşelerin kökeni İran
olup İstanbul'da sultan sarayının bahçesinde yer almış, İtalya'ya geçmiş (Parma)
ve oradan da Avrupa'ya yayılmıştır. Bu nedenle ona Parma menekşesi de denir. Ona
en büyük ünü Napoleon'un eşi Josephine getirmiştir. İlk tanıştıklarında
Josephine'nin göğüs dekoltesine iliştirilmiş kokulu minik bir menekşe demetinin
Napoleon'un başını döndürdüğü söylenir; büyük bir olasılıkla yine aynı nedenden
Fransa'da 1. İmparatorluk döneminin amblemi olmuştur.
Gelelim bahçe ve
saksılarımızın vazgeçilmezi, hercai menekşelere.
Dört taç yaprağından üçü
yukarıya biri de aşağı dönüktür, üç renkli menekşe de denir. Biz ona hercai
menekşe deriz, Fransızlar "pensee sauvage" derler: Yaban düşünce. Hercai
menekşeye yakıştırılan pek çok öykü vardır. Bunlardan ikisini
aktarıyorum*:
Bir zamanlar üç renkli menekşe, mart menekşesinden (kokulu
menekşe) çok daha hoş bir koku verirmiş. Buğday tarlalarının ortasında biter,
kokusuna kapılıp onu toplamak isteyenler buğdayları çiğnermiş. Menekşe buğdaya
acımış ve alçakgönüllülükle kokusunu alması için Kutsal Üçlü'ye yalvarmış.
Dileği yerine getirilmiş ve bundan böyle Üçlü Çiçeği olarak da
adlandırılmış.
Almanların öyküsüne gelince: Gösterişli çıkıntılı taç yaprak,
üvey anayı; gene çok canlı renklerdeki ikinci bitişik taçyapraklar onun
çocuklarını ve renkleri en soluk olan üst taçyapraklarsa üvey çocukları
simgeler.
Menekşeler üzerine yazılmış destanlar yukarıda anlattıklarımla
bitmiyor elbet, meraklıları araştırabilir.
Bu kabına sığmaz afacan çocukları
andıran çiçekler, en karanlık günlerde bile içimize neşe verir. Ben kendi adıma
üvey ana öyküsüne katılmıyorum; bence tüm taçyapraklar öylesine canlı ve kıpır
kıpır ki eğer üvey ana varsa o da neşeli bir kadın, çocuklar da bir arada
mutlular.
Bahçıvan notu:
Hercai menekşe iki yıllık bir bitkidir. Büyük
bahçe marketlerinde paketlenmiş tohumların sergilendiği reyonlara hemen her yıl
yeni melez türler eklenmekte. Bunların arasında taçyaprakları kocaman olanlar da
var, sayısız renkte olanları da... Eğer cazibelerine kapılıp tohum satın
alırsanız, tüm iki yıllık bitkilerde olduğu gibi bunları ağustos-ekim ayında
ekmeniz gerekir. Fideleri mart ve nisanda toprağa geçirirseniz, sonbahar
sonu-kış başı ilk çiçekleri görürsünüz. Bu çiçekler iki yıl üst üste açar.
Çiçeklenmenin devamını sağlamak için, düzenli olarak çiçeklendirme besini
vermeli ve solan çiçekleri devamlı kesmeliyiz; hatta ilkbahar sonu bitkiyi
kökünün 5 cm. üstünden budamanızı öneririm, sonbaharda yeniden çiçeğe geçerler
|
|
