ve turuncunun çeşitli tonlarındaki hoş kokulu çiçekleriyle çok sevilen bir süs
bitkisidir.

Şebboy, diğer kesme çiçeklerin çoğundan daha erken
çiçeklenen iki ya da çok yıllık ir bitkidir. Serin iklimli yerlerde yetişen
bitki ortalama 50 cm’ ye kadar boylanır. Dallanmış dik gövdesi şerit biçiminde,
grimsi yeşil, sert yapraklar taşır.

Dalların ucunda kümeler oluşturan dört taç yapraklı
çiçekleri vardır. Tümüyle açtığında çevreye hoş bir koku verir. Şebboy
çiçeklerinin kokusu taşıdığı uçucu yağdan ileri gelir.

Değişik renklerde katmerli ya da yalınkat olmak üzere
bodur, boylu, yaprakları tüylü ve tüysüz türleri vardır.

Yalınkat türleri (mathiola annua) kesme çiçekçilikte tercih
edilmez. Daha çok bahçelerdeki düzenlemelerde kullanılırlar.

Şebboy Fide Üretimi

Kesme şebboy yetiştiriciliğinde katmerli ve uzun saplı
çeşitler kullanılır. Tüm yıl boyunca şebboy üretimi yapmak mümkündür. Yaygın
olarak mart sonundan hazirana kadar olan dönemde daha fazla yetiştirilir. Kış
dönemlerinde kasım ve aralık ayında da şebboy yetiştirmek
mümkündür.

En çok üretimi yapılan şebboy çeşidi mathiola incana
(katmerli şebboy)’dır.

Tohum Ekimi

Şebboy tohumları viyollere tek tek atıldıkları gibi tohum
kasalarına da atılabilirler. Ancak tohum kasalarına atılmaları pek tercih
edilmez. Tohumların atımında kullanılan viyoller daha büyük gözlüdür. Bunun
sebebi, bitkiler hızlı gelişme göstereceklerinden sıkışma meydana gelmemesidir.
Genellikle 104 gözlü viyoller kullanılır. Viyolller torf ile doldurulur.
Doldurma sırasında gözlerin sık doldurulmamasına dikkat edilmelidir. Ancak
gevşekte doldurulmamalıdırlar. Viyoller ilaçlı su ile sulanırlar. Tohumlar tek
tek viyol gözlerinin tam ortasına gelecek şekilde ekilirler. Bunların üzeri
hafifçe kapatılır ve daha sonra çimlenme yerlerine konulurlar. Sıcaklığının
15-18 0C olduğu çimlendirme ortamında üniform ve hızlı bir çimlenme görülür.
Tohumlar çimlenir çimlenmez sıcaklık 10 0C’ ye düşürülür. Eğer tohum ekilen
ortamın sıcaklığı 20 0C’ yi geçerse çimlenmede problemlerle karşılaşılır. Bazen
katmerli ve yalın şebboy tohumları bir arada olabilir. Kışın yapılan şebboy
yetiştiriciliğinde tohum ekimi sırasında sıcaklık 10 0C altında olur. Eğer
sıcaklık 10 0C’ nin altına düşmezse fideler çimlendikten sonra 2-3 gün 7-8 0C’
lik depolara bırakılır. Bu

sıcaklıklarda bazı fidelerde fark edilecek şekilde koyu
yeşil renk ortaya çıkar.

Bu koyu renkli olan fideler yalınkat açacak olan
fidelerdir. Bu fideler diğerlerinin yanından hemen çekilerek uzaklaştırılırlar.
Diğer kalan fideler ise dikilecek olan katmerli şebboy fideleri olarak
kalır.

Fidelerin Bakımı

Şebboy fideleri viyollerde kısa bir süre durduktan sonra
yerlerine dikilirler. Bu süre evsime göre değişmekle birlikte 2-3 hafta içinde
değişir. Süre kısa olsa da dikim anına kadar özenli bir bakım isterler.
Özellikle sulamaya dikkat edilmelidir. Yapılacak fazla sulama fidelerde çökme
meydana gelmesine neden olacaktır. Sulama genellikle sisleme şeklinde yapılır.
Mümkün olduğu kadar gece bitki üzerinde su kalmamasına dikkat edilir. Fazla
sulamadan dolayı ortamda nem oluşacağından havalandırmaya da dikkat edilmelidir.
Havalandırmaya seranın cam açıklarından ya da vantilatörler yardımı ile
sağlanır. Her gün düzenli olarak fidelerin mutlaka havalandırılması gerekir.
Fidelerin bakımında diğer önemli bir konuda ilaçlamadır. Fidelerin hassaslığı
göz önünde tutularak her hafta mutlaka düzenli olarak koruyucu amaçlı ilaçlama
yapılmalıdır. Fidelerin bakımında dikkat edilmesi gereken en önemli hususlardan
biri de fidelerin boya kaçmasına engel olmaktır. Bunun içinde fidelerin bol ışık
alan yerlerde yetiştirilmesi gerekir.

Toprak ve Gübre İsteği

Şebboy yetiştiriciliği yapılacak toprağın pH değer i 6,5-7
arasıdır. Toprak drenajı iyi ve organik maddece zengin olmalıdır. Şebboy
yetiştirmeye uygun olan topraklar sürülerek veya bel ile işlenerek
kabartılmalıdır. Yabancı otlar, kökler temizlenmeli, kesekler
parçalanmalıdır.

Eğer imkan varsa toprak sterilizasyonu sağlanmalıdır. Bu
sayede rhizoctonia başta olmak üzere hastalık ve yabancı otlara karşı etkili bir
mücadele sağlanacaktır. Şebboylarda güzel çiçek rengi ve hastalık riski düşük
bir üretim için, yüksek miktarda potasyum içeren taban gübrelemesi yapmak
gerekir. Yapılan toprak analizinde alınabilir potasyum miktarına dikkatlice
bakmak gerekir. Yetersiz düzeyde potasyum varsa, mutlaka taban gübresi ile
takviye edilmelidir. Nitrat seviyesi ise düşük tutulmalıdır.

Dikim Şekli ve Mesafesi

Şebboy fideleri 4-5 yapraklı ve boğum araları uzamadan
dikilir. Dikim esnasında fidelerin boya kaçmamasına özellikle dikkat
edilmelidir. 1-1.20 m. genişliğindeki tavalara 13×13 cm. aralıklarla dikim
yapılırsa, metrekareye yaklaşık 80 bitki dikilir.

Ancak yetiştiricilikte daha çok 15×15 cm. aralıklarla
yapılan dikim kullanılır. Bu şekildeki dikimlerde metrekareye 50 bitki
dikilir.

Dikim esnasında fideler derin dikilmemelidir. Kök boğazına
kadar toprağa yerleştirilip yanları toprakla doldurulup hafifçe bastırılmalıdır.
Dikimden hemen sonra can suyu verilmelidir.

Sıcaklık

Şebboy üretimi yıl boyunca devam edebilir. Yaz aylarında
yüksek sıcaklıktan kaçınılması gerekir. Kış aylarında yapılan
yetiştiriciliklerde, seralarda ısıtma sistemi mevcutsa ortam sıcaklığının 10
0C’de tutulmasında yarar vardır. Böylece ısıtmasız yetiştiriciliğe göre, hem
daha erken hem de daha kaliteli üretim yapılmış olur.

Işık

Şebboy bitkisi bol ışıktan hoşlanır. Özellikle gelişmenin
ilk döneminde fazla ışığın gelişim üzerine olumlu etkileri görülmüştür. Kış
dönemi yetiştiriciliğinde serada yeteri kadar ışık bulunmalıdır. Yaz dönemi
yetiştiriciliğinde ise özellikle çiçeklenme döneminde seralara gölgeleme
yapılmalıdır. Aksi taktirde çiçek boyları kısa olabilir.

Nem

Sera içi neminin aşırı olması, örtü yüzeyinde yoğunlaşması
istenmeyen bir durumdur.Nemin artması halinde, hastalıklar artar. İyi bir
havalandırma ile bu sorun önlenmelidir.

Ayrıca seranın içerisine ikinci bir kat naylon çekerek
fazla nemin bitkilere zarar vermesi de önlenebilir. Sera neminin %70–80
civarında olması gerekir.

Havalandırma

İlkbahar ve erken yaz dönemindeki yetiştiriciliklerde
devamlı havalandırma ile seranın serin tutulması sağlanmalıdır.

Kış üretiminde en önemli noktalardan biri bitkiye doğru,
direk hava hareketinin engellenmesidir. Çok iyi bir havalanma ile üretimin
başarısı artar.

Sulama

Şebboy özellikle gövde çürüklüğüne oldukça hassastır.
Özellikle kış dönemindeki yetiştiriciliklerde sulamalara çok dikkat edilmelidir.
Bunun için de sulama periyotları aralıklı tutulmalıdır. Üstten sulamalardan
kesinlikle kaçınılmalıdır.

Dikimden birkaç gün sonra dipten hortum ile sulama
yapılmalıdır. Daha sonra damlama sulama yöntemine geçilir. Özellikle çiçeklenme
döneminde bu hastalıklara karşı daha hassas davranmak gerekir.

Gübreleme

Toprak hazırlığının ilk devresinde iyi bir taban gübresi
yapılmış ise, sıvı gübrelemeye gerek olmaz. Eğer gübreleme yapılacak ise
gübreleme tanklarına, kompoze gübre konularak damlama sulama ile
verilir.

Çiçeklenme döneminde fosfor ağırlıklı gübreler verilerek
çiçeklenme teşvik edilmelidir.

Destek Sağlama

Şebboy bitkisinde gövdesinin dik durması için mutlaka
destekleme sisteminin kurulması gerekir. Aksi halde boy yapan bitkiler yere
yatarak, çiçeklerde kalitenin düşmesine neden olur.

Destekleme sistemi tava genişliğine uygun olarak 100–120 cm
yüksekliğinde T demirinden yapılır. Çerçeve şeklindeki demirin aralarına 15–20
cm aralıklarla demir parmaklıklar yapılır.. Çerçeveler tavaların 2 başına ve her
4 m’ de bir olacak şekilde yerleştirilir. Aynı seviyedeki karşılıklı basamaklara
dış sıradan daha kalın, iç sıralardan ise daha ince olacak şekilde 15 cm
aralıklarla teller çekilir. Bu teller enine ağ iplerle bölünerek her bir kafeste
bir bitkinin gelişmesi sağlanır. Üst basamaktaki teller ve ağ ipleri bitkinin
büyüme durumuna göre birkaç kez daha tekrarlanır. Genel olarak şebboylarda
yatmaya karşı 2 kat ağ çekilir.

Hasat

Şebboy başaklarında alttan üç kandil açtığında hasat
yapmaya başlanır. Eğer gönderilecek pazar yakınsa kandillerin sayısı daha da
artabilir.

Şebboy hasadı ya bitki tamamen kökü ile çekilerek ya da
toprak seviyesinden kesilerek yapılır; fakat toprak seviyesinden kesilerek
yapılan hasatlarda daha sonra ikinci bir işçilik gerektiğinden
uygulanmaz.

Daha sonra kesilen şebboy dalları alttan 2-4 yaprak çift
koparılarak sapların alt kısmı temizlenir.  

Tasnif

Alt yaprakları temizlenen şebboylar uzun, orta ve kısa
olmak üzere boylandırılır.

Şebboy kandilleri aynı şekilde olmak üzere 5’erli olarak
demetlenir.

Pazara Hazırlama

Şebboylarda pazara hazırlık demetlerin su çektirilmesi ile
başlar. 15-20’ şerli şebboy demetleri kovalara konularak su çektirilir.

Şebboy demetleri kovalara konulurken gazete ile sarılır.
Bunun sebebi şebboy çiçeklerinin kirlenmemesi ve çiçeklerin bozulmamasını
sağlamaktır. Bir gün boyunca su çektirilen şebboy demetleri, ertesi gün pazara
gönderilmek üzere kutulara yerleştirilir. Şebboyların pazara sunulmasında
kullanılan kutular, 115 cm uzunluğunda, 45 cm genişliğinde ve 25 cm
derinliğindedir.  

Kutuların her tarafı çiçeklerin muhafazası ve hava almaması
için gazete ile kapatılır. Şebboy demetleri 5’ li olarak karşılıklı gelecek
şekilde kutunun en alt kısmına yerleştirilir. Üzerlerine çiçeklerin zarar
görmemesi için gazete serilir. Bu şekilde kutu dolana kadar devam
edilir.

Genellikle kutulara 30 - 40 demet şebboy konulur. Ancak
çiçekleri fazla sıkıştırmaması için 30 demet tercih edilir. En üste konulan
şebboylar kutunun kendi gazetesi ile kapatılır.

En son işlem olarak kutunun kendi kapağı geçirilir ve sağlı
sollu iki yerden bağlanır. En son olarak gideceği yer kutu üzerine yazılır ve
çiçek mezadına gönderilir.