ŞAKAYIK (Paeonia)
Dünyanın bir çok
bölgesinde dağlık ve ormanlık yerlerde tabii olarak yetişir. Serin-ılıman iklim
bitkisidir. Ülkemizde de bir çok tabii cinsi bulunan şakayık orman gülü veya
ayı gülü adları ile de bilinir. Nisan- haziran arası açan iri ve gösterişli
çiçekleri sebebiyle bahçelerimizde eskiden beri yetiştirilir. Çok sevilen bir
süs bitkisi olan şakayık özellikle uzakdoğu kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Buralarda 4000 yıldan beri kültürü yapılmaktadır.
Çiçekleri yalınkat veya katmerli olur. Bazıları hoş kokuludur.Zamanla
kültüre alınarak çok farklı renkleri üretilmiştir. Bitki çalı ve otsu olmak
üzere iki farklı türü vardır.(Bakınız:AĞAÇ ŞAKAYIĞI)
Otsu şakayık
sonbaharda toprak üstü kısmını kaybeder. İlkbaharda yumrulu köklerden tekrar
yeşerir. Yeşilliği gür ve gösterişlidir. Yapraklar özellikle sonbaharda bronz
rengine bürünür. Bitki boyu 60-100 cm. kadar uzayabilir. Özellikle katmerli
çiçekliler baharda destek gerektirir.
Yetişme özellikleri:
Şakayık en iyi derin, iyi drenajlı ve humusça zengin topraklarda yetişir.
Dikim için 45 cm. çap ve derinlikte bir çukur açılır. Çukurun dip kısmına bir
miktar yanmış gübre veya kompost konur. Daha sonra yarısına kadar gübreli
toprak harcı eklenir. Bitki fazla derin olmayacak şekilde dikilir. Bolca
sulanır. Saksı içinde almak daha iyidir. Fidelerin arası 90 cm olmalıdır.Hafif
gölge veya güneşli ortamları sever. Ancak sabah güneşi gecenin nemiyle yumuşamış
tomurcuklara zarar verebilir. Bu yüzden güney veya güney-batı yönlerine doğru
dikim yapılması daha iyi olur.
Şakayık ilk
dikildiği yıl fazla açmaz. Yerine tam olarak yerleşmesi 2-3 yıl sürer. Yumrular
ne kedar çoğalırsa o kadar çok çiçek açacaktır.Çoğaltmak maksadı ile köklerini
ayırmak uygun değildir. Aksi halde yeniden çiçek açması yıllar alabilir. Yeni
bitki isteniyorsa yetişmiş olarak satın alınmalıdır.
Yaz boyunca muntazaman
sulanmalıdır. Kökünün serin ve nemli kalması için malç yapılması iyi olur. Her
yıl ilkbaharda gübre verilir.