ASMA YETİŞTİRİCİLİĞİ
|
|
|
Yer kürenin bağcılık için en elverişli iklim kuşağı üzerinde
bulunan Türkiye, asmanın gen merkezi olmasının yanı sıra, son derece eski ve
köklü bir bağcılık kültürüne sahiptir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Türkiye'nin
Ege ve Akdeniz bölgelerinden sonra en çok üzüm üreten bölgesi olup, ülke
üretiminde yaklaşık % 10'luk paya sahiptir.
Yurdumuzda ihraç edilen ürünlerimiz arasında olan üzümün besin
değeri yüksek olup, yapılan araştırmalara göre A, B, B2 ve C vitaminleri vardır.
Üzüm sofralık tüketim dışında kurutmalık, şaraplık, şıralık ve konservelik
olarak da tüketilebildiğinden yılın her ayı beslenmede kullanılmaktadır. Son
yıllarda üzüm yaprağı ihraç edilerek de gelir elde edilmektedir. Bu nedenle
ülkemizin en büyük yatırımlarından biri olan Güneydoğu Anadolu Projesinin
Bölgemizde yer alması nedeniyle, her konuda olduğu gibi bağcılık konusunda da
teknik ve geliştirmeye yönelik çalışmalara başlanılmıştır.
2. İKLİM VE TOPRAK İSTEĞİ
2.1 İklim İsteği
Bağcılıkta başarının temel şartı bağ kurulacak yörenin iklim ve
toprak faktörleri ile asmanın çok iyi bir uyuşma içinde olmasını temin etmektir.
Bu nedenle bir yere bağ tesis ederken iklim, toprak, mevki - yön, anaç ve çeşit
seçimi gibi unsurları iyice etüt etmek gereklidir.
Asma gelişme devresi oldukça uzun olan bir bitkidir. Günlük ısı
ortalaması 10oC yi bulunca
gelişmeye başlar ve sonbaharda ısı ortalaması bu derecenin altına düşünceye
kadar gelişmesini sürdürür. Her üzüm çeşidi meyveleri iyi bir şekilde
olgunlaştırmak için belirli bir ısı toplamına ihtiyaç gösterir. Bağ kurulacak
bölgenin yıllık aktif sıcaklık toplamının en az 1600 oC derece olması gerekir. Rantabl bağcılık yapabilmek
için, yıllık ortalama sıcaklık 9-21 oC ve sıcak aylar ortalaması 17-20 oC olmalıdır. Candolle asmanın gelişmesi için bir
vegetasyon devresinde 2900 oC
sıcaklık toplamına ihtiyaç olduğunu bildirmektedir. Erken olgunlaşan çeşitlerde
tam çiçeklenmeden olgunluğa kadar geçen sürede 1600-2000
oC, geç olgunlaşanlarda ise 3000
oC ya da daha fazla sıcaklık
toplamına ihtiyaç bulunur. |
|
Asmanın kökleri derinlere gittiği için diğer bitkilere oranla
daha az yağış alan yerlerde de yetişebilir. Yıllık yağış miktarı yanında,
yağışın dağılımı bağcılık bakımından çok önemlidir. |
|
|
Kış aylarında ve ilkbahar başlangıcında düşen yağmurlar asma
için çok yararlıdır. İlkbaharın son döneminde ve yaz başlangıcında devam eden
yağışlar özellikle mantari hastalıkların artmasına sebep olduğundan bağcılık
yönünden sorunlar yaratmaktadır.
Bağcılıkta iklim faktörleri çok önemlidir. Şayet bir yerde
ilkbahar donları omcaların sürgün sürme zamanına kadar devam ederse, yeşil
aksam, -1, -2 oC nin altındaki
ısıdan zarar göreceğinden bağ hasara uğrar. Sonbaharda erken gelen donlar da
odun kısmının iyi odunlaşmasına engel olarak genç omcaların kurumasına sebep
olur.
Rüzgarların bağlara çok etkisi vardır. Diğer iklim faktörleri
müsait olmak şartıyla rüzgarlardan korunmuş yerler bağcılığa daha
elverişlidir.
Uzun yılların gözlemlerine dayanarak Güneydoğu Anadolu
Bölgesinde bağın iklim isteklerinin istenen düzeyde olduğunu, ilkbahar ve
sonbahar geç donlarının bölge bağcılığında bir sorun oluşturmadığı
söylenebilir.
2.2 Toprak İsteği
Asma kökleri derine giden bir bitkidir. Bu yüzden yumuşak
dokulu topraklardan hoşlanır. Bağlar yazları kurak veya az yağışlı yerlerde en
iyi geliştiğinden bağ toprağının derin ve su tutma kapasitesinin yüksek olması
istenir. Toprak yapısı köklerin gelişmesine müsait olduktan sonra fakir
topraklarda bile yetişir. Yerli asmalar kendi kökleri üzerinde yetiştirildiğinde
topraktaki kirece oldukça fazla tolerans gösterirler. Fakat, Amerikan asma anacı
kullanılması gerekirse, toprak seçimine
dikkat edilmesi gerekir.
Bölgemizde, su geçirir olmak şartıyla killi topraklar çok
verimli ve bağcılığa elverişli topraklardır. Tinli topraklar ise, kalite
bağcılığı bakımından orta derecede, fakat kantite bağcılığı için besin
maddelerince zengin topraklardır. |
|
Kalkerli topraklar şaraplık kırmızı üzüm çeşitlerinin sevdiği
topraklardır. Ancak bazı Amerikan asma anaçları yetişmez. Humuslu toprakların
bağcılık açısından önemi olmamasına rağmen iyi bir bağ toprağında % 5-10 humusun
bulunması arzu edilir. |
|
|
3. YETİŞTİRME TEKNİKLERİ
3.1 Çeşit
Bölgemizde filoksera önemli bir sorun teşkil ettiğinden
Bölge'nin iklim ve toprak koşullarına uyabilecek ve bölge çeşitleriyle
uyuşabilecek anaçların seçilmesine özellikle dikkat edilmelidir. Erkenci
çeşitler için Berlandieri X Riparia melezlerinden koker 5BB, 420 A ve 5C anaç
olarak seçilebilir. Bu anaçlar yüksek oranda kirece ve yeterli düzeyde de
nematoda dayanıklıdırlar. Orta mevsimde ve özellikle geç dönemde olgunlaşan
çeşitler için ise kirece dayanımı yüksek, nematodlara dayanımı yeterli ve
kuvvetli gelişme özelliğine sahip Berlandieri X Rupestris melezlerinden 99 R,
1103 P ve 140 Ruggeri anaçları, tuzluluk sorunu olan yerlerde ise Solonis X
Riparis melezi olan 1616 C anaç olarak seçilmesi uygundur.
Çeşit önerisinde bulunurken, öncelikle bölgenin iklimi ve
yaygın olan üzüm değerlendirme şekilleri gözönüne alınmalıdır. Bölgemiz birinci
derecede sofralık ve kurutmalık üzüm yetiştiriciliğine çok elverişlidir.
Bölgenin erkencilik açısından sahip olduğu avantajlar göz önüne alınırsa;
erkenci sofralık üzümlerin yetiştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Sofralık
çeşitlerin iri salkımlı, iri taneli ve nakliyeye dayanıklı olması, şıralıkların
bol şıralı ve aromalı, kurutmalıkların ise yumuşak dokulu, kurutmaya elverişli
ve genellikle çekirdeksiz olması istenir.
GAP/BKİB'nca Şanlıurfa Koruklu Tarımsal Araştırma Enstitüsünde
yaptırılan sulu şartlarda yüksek verimli sofralık ve şaraplık üzüm çeşitlerinin
verim ve kalitesine etkisi araştırması yaptırılmıştır. Araştırma neticesinde;
sofralık çeşitlerden, Perlette, Cardinal, M.Rein de Vigne, Panse Perecoce,
hamburg misketi, Italia olup, şaraplık çeşitlerden ise Horoz karası, Kabarcık,
Carignane ve Öküzgözü bölge bağcılığında ümit var çeşitler olarak bulunmuş.
Sulama yöntemi olarak da damla sulama tercih edildiği taktirde verim ve kalitede
artış gözlenmiştir.
Şanlıurfa Köy Hizmetleri Araştırma Enstitümüz tarafından Harran
Ovası sulu koşullarında ve yüksek terbiye sisteminde yetiştirilebilecek verimli
ve kaliteli bağ çeşitlerini tesbit etmek amacıyla yapılan çalışmada; Periette
(21,840 kg/da), İtalia (19,815 kg/da), Horoz Karası (15,302 kg/da), Pance
Precoce (15,135 kg/da), Cardinal (12,135 kğ/da) çeşitleri ortalama en yüksek
verim veren çeşitler olmuştur. Verim ve kalite unsurları göz önüne alındığında
Perlette ve İtalia çeşitleri Harran Ovası sulu koşulları için önerilmiştir.
Bölgenin en erkenci çeşidi Thannebi olmasına karşın, döllenme
sorunun olması, meyvesinde tanen oranının yüksek olması gibi olumsuz koşullar
göz önüne alınarak Bölgede, çok erkenci çekirdeksiz yüksek verimli, nakliyeye
dayanıklı ve kaliteli olan Derlette çeşidinin bunun yanında Pance Precose Muscat
Rein de Vigne, Cardinal, Perle de Csaba erkenci sofralık çeşitlerin
yetiştirilmesi uygundur.
Meyvecilikte erkenciliğin yanısıra, geç turfandacılığında büyük
kazançlar sağladığı gözönüne alınarak, İtalia çeşidinin yüksek verime ve
kalitesine karşın geçici olması nedeniyle bu yörelerde yetiştirilmesi
önerilebilir. Bunun yanında Hönüsü, Kizlar, Dökülgen, Azeri ve Çilorez
çeşitlerine de yer verilebilir
Çeşitlerin budanması, uyanması, olgunluk zamanı v.s. farklılık
gösterdiğinden böyle bağların bakımı, hasadı ve üzümün değerlendirilmesi çok zor
olmaktadır. Bu nedenle bağa konulacak çeşit sayısı en az sayıda tutulmalı bir
veya ikiyi geçmemesi tavsiye edilir. |
YORUMLAR
Yorum bulunamadı!
YORUM YAZIN
|
