SON dönemlerde Türkiye'nin Ortado­ğu'ya yönelik diplomatik açılımı ekono­miyi de somut olarak etkilemeye başladı. Bölge işadamları vizenin de kalkmasıyla birlikte özellikle Güneydoğu Anadolu Projesi'nde (GAP) yatırım imkanlarını değerlendirmeye başladı.

Para Dergisi'nden özlem Doğaner'in haberine göre, söz konusu bölgede ithalatını karşıla­mak için Türkiye'de tarım ve hayvancılık üretimi yapmayı planlayan birçok ülke bulunuyor. Bunlar arasında Katar, Suri­ye, Suudi Arabistan ve İran ilk sıralarda yer alıyor...

GAP'A ÖZEL ÖNEM VERİLİYOR

Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Türki­ye'nin 170 milyar dolarlık ihracat kapa­sitesine sahip Ortadoğu'ya açılan pence­resi. 2012 yılına kadar tamamlanması planlanan Güneydoğu Anadolu Projesi, bölgeyi yatırım için cazibe haline getir­miş durumda. Türk şirketlerin yatırımı için teşviklerin yanı sıra bölge ülkeleri­nin ortaklığının da rahat sağlanabileceği görülüyor. Devlet yardımlarıyla birlikte meyve suyu üretiminden fıstık işlemeye, et kombinasından tekstile kadar birçok sektörde başarı sağlanabilir.

GAP Yüksek Kurulu'nun 12 Şubat 2010 tarihindeki toplantısına Başbakan Recep Tayyip Erdoğan başkanlık yaptı. Kurulun 1998'deki toplantısına başbakan olarak Mesut Yılmaz başkanlık yapmıştı. İşte o tarihten sonra GAP Yüksek Kuru­lu ilk kez Başbakan düzeyinde toplandı ve GAP Eylem Plam'nda gelinen nokta de­ğerlendirildi.

YATIRIMLAR İKİ YILDA BİTECEK

Ekonomi yönetimi, 2008'de açıkladığı eylem planıyla GAP yatırımlarının büyük kısmının 2012 sonuna kadar tamamlan­masını amaçlıyor. Bu nedenle yatırım için 2012 sonuna kadar 15 milyar TL ilave kaynak tahsis edilecek. Bununla 73 eylem çerçevesinde 300'ün üzerinde proje hayata geçirilecek. GAP bölgesindeki 3 kal­kınma ajansı desteklenecek. Sulama iha­leleri tamamlanacak. Sulanabilir alan 1 milyon 60 hektara çıkacak. Depolama ve barajlarla 26 projenin yapım işi gerçekleş­tirilecek. 385 kilometrelik ana kanal in­şaatı yapılacak. Şanlıurfa ve çevresindeki iller, dünya çapında bir tarım merkezine dönüştürülecek. Bölgedeki üniversiteler dünya üniversiteleriyle yarışır konuma yükselecek.

Çocukların ve gençlerin eğitimi ve sos­yalleşmesine, ayrıca sağlığa büyük önem verilecek. 2 bin derslik, 12 hastane, 15 sağlık ocağı ve toplam bin 630 yatak kapa­siteli sağlık merkezi yapılacak. Sosyal des­tek programı kapsamında uygulanacak projelerin finansmanı için 145 milyon lira ayrılacak.

Yatırım yapmanın avantajları

■ Bedelsiz arazi tahsisi.
■ Yeni istihdam edilecek personel için ödenecek gelir vergisi teşviği.
■ Yeni istihdam edilecek personel için ödenecek sosyal sigorta işveren payı teşviği.
■ Enerji giderlerinde yüzde 50'ye kadar indirim.
■ Üreticiye ve hedef pazarlara yakınlık nedeniyle sağlanan nakliye avantajı, iç Anadolu Bölgesi'ne göre Ortadoğu'ya nakliye giderlerinde ton başına 56 euro tasarruf sağlanıyor.
■ Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Türkiye'nin ve Avrupa'nın 170 milyar dolar yıllık ihracat kapasitesine sahip 320 milyon kişinin yaşadığı Ortadoğu pazarına açılan kapısı. 2009 yılında bölgeden 3.8 milyar dolarlık ihracat yapıldı. Ortadoğu ticaret merkezlerinin büyük bir kısmı Güneydoğu illerine günübirlik ulaşım mesafesinde.
■ İhracatın ilk sıralarını makine halısı, çimento, toprak ürünleri, kimyevi maddeler ve mamuller, hazır giyim ve konfeksiyon, iplikler, kumaşlar ve ev tekstili sanayi ürünleri ile buğday unu, bitkisel sıvı yağlar, kuru kayısı, bisküvi-pasta, mercimek, makarna, bulgur ve antepfıstığı alıyor. Irak, Suriye, İtalya, Suudi Arabistan, Almanya, ABD, Polonya, İngiltere, Rusya Federasyonu ve Romanya en çok ihracat yapılan ülkeler olarak sıralanıyor.
■ GAP'la birlikte sulama şebekesinin gelişmesi, özellikle tarıma dayalı endüstrilerin hammaddelerinin bölgede kaliteli ve ucuz bir şekilde üretilmesini sağlıyor. Örneğin, Türkiye pamuk üretiminin yüzde 50'si GAP bölgesinde. Bölge topraklarında 2 yılda 5 ürün alınabiliyor. Organik tarım konusunda son derece elverişli.
■ GAP'ta 7 organize sanayi bölgesi, 23 küçük sanayi sitesi, 2 serbest bölge bulunuyor.
■ Başta mermer olmak üzere bölgenin yeraltı ve yerüstü zenginlikleri de yatırımcılar için önemli fırsatlar sunuyor.
■ Bölgede işgücü maliyetleri hem diğer bölgelere göre hem de Avrupa'ya göre düşük. AB'de aylık işçi maliyeti 500 ila 900 euro arasında değişirken, GAP'ta 270 euro civarında.

EN BÜYÜK KARGO HAVAALANI

Bölgede 7 ilde havaalanı bulunuyor. Türkiye'nin en büyük kargo havalimanı GAP Bölgesi'nde inşa edildi ve 2007'de hizmete açıldı. Ayrıca Demiryolları, Li­manlar ve Hava Meydanları İnşaatı Ge­nel Müdürlüğü; Bingöl, Şırnak ve İğdır'a havalimanı yapacak. Özel sektör kaynak­ları, kamu-özel ortaklığı modelleri gibi çeşitlendirilmiş finansal yöntemler de ha­rekete geçirilecek.

Yeni teşvik paketinden bu bölgeler da­ha fazla yararlanacak. Çünkü illerin kü­çük bir kısmı 3, kalanları ise en avantajlı 4'üncü bölgede yer alıyor. 2010 sonuna kadar başlanacak yatırımlar için kurum­lar vergisinin yüzde 2 uygulanması, 7 yıla varan sosyal güvenlik priminin devlet ta­rafından ödenmesi gibi özel teşvikler alacaklar. Kalkınma ajansları bütçe kaynak­larıyla sivil toplum kuruluşlarına, KO-Bl'lere ve yerel yönetimlere destek vere­cek.

Bölgede turizmle ilgili çalışmalara da özel önem verilecek. Mardin, Van, Erzu­rum, Kars, Gaziantep, Diyarbakır, Şanlı­urfa, Adıyaman/Nemrut, Batman/Hasan-keyf gibi bölgelere ilişkin tanıtımlar yapı­lıp yatak kapasitesi geliştirilecek. Bölge­deki üniversiteler dünya üniversiteleriyle yarışır konuma yükselecek. Bunun için ge­rek fiziki gerekse de personel eksiklikler giderilecek. Bu nedenle üniversitelere tahsis edilen yatırım ödeneğinden Doğu ve Güneydoğu Anadolu'daki 13 üniversi­teye daha fazla kaynak tahsis edilecek.

Hangi sektöre ne kadar maliyetle yatırım yapılabilir?

1- Meyve suyu üretimi

■ Makine ve teçhizat maliyeti: Toplam üretim kapasitesi 20 bin ton meyve olarak hesaplanan bir tesiste yatırımın fiili ekonomik makine ömrü düzenli bakım ve onarımla tek mesai üzerinden 20 yıl olarak kabul ediliyor. Toplam makine teçhizat maliyeti 440 bin, montaj maliyeti 50 bin, yıllık bakım onarım ve yedek parça gideri ise yaklaşık 30 bin euro.
■ İşgücü maliyeti: Tesiste üretim dönemi boyunca 80 kişi istihdam edilirse dönemsel maliyeti 280 bin euro olur.
■ Enerji maliyeti: Yıllık enerji ihtiyacı yaklaşık 1 milyon kw-saat. Bunun bedeli 65 bin euro.
■ Tesis: Tahmini bina inşaat maliyeti 300 bin, yarı kapalı alan 25 bin, arazi hazırlığı 20 bin, arıtma tesisi 70 bin euro.

2- Örgü temelli konfeksiyon sanayisi: Penye tişört ve bluz üretimi

■ Makine ve teçhizat maliyeti: 90 ton iplik işlenerek çeşitli ebat ve türde 300 bin adet bayan penye tişört ve bluz üretimi olarak öngörülüyor. Bu tesiste boyama ve kesme işlemi yapılmayacak, başka firmalarda yaptırılacak. Yatırımın fiili ekonomik makine ömrü 13 yıl olarak kabul ediliyor. Toplam makine ekipman maliyeti 250 bin, teknik altyapı maliyeti 5 bin, yıllık bakım onarım ve yedek parça gideri ise yaklaşık 20 bin euro.
■ İşgücü maliyeti: Tesiste 56 kişi istihdam edilirse dönemsel maliyeti 350 bin euro.
■ Enerji maliyeti: Yıllık enerji ihtiyacı yaklaşık 110 bin kw-saat. Bunun bedeli 7 bin euro.
■ Tesis: Tahmini bina inşaat maliyeti 135 bin, arazi hazırlığı 10 bin euro.

3- Deri işleme

■ Makine ve teçhizat maliyeti: 1.000 adet büyükbaş ya da 1.650 adet küçükbaş hayvan derisi işleyebilecek büyüklükte bir tesis öngörülüyor. Yatırımın fiili ekonomik makine ömrü 20 yıl olarak kabul ediliyor. Toplam makine teçhizat maliyeti 2 milyon 100 bin, montaj maliyeti 100 bin, yıllık bakım onarım ve yedek parça gideri ise yaklaşık 40 bin euro.
■ İşgücü maliyeti: Tesiste 37 kişi istihdam edilirse dönemsel maliyeti 250 bin euro.
■ Enerji maliyeti: Yıllık enerji ihtiyacı yaklaşık 1 milyon 200 bin kw-saat. Bunun bedeli 78 bin euro.
■ Tesis: Tahmini bina inşaat maliyeti 300 bin, yarı kapalı alan 40 bin, arazi hazırlığı 20 bin, arıtma tesisi 200 bin euro.

5 - Fıstık işleme, paketleme

■ Makine ve teçhizat maliyeti: Günde 8 ton boz veya kırmızı kabuklu fıstık işleme kapasitesine sahip bir tesis öngörülüyor. Bu tesisin paketleme kısmı yatırımcının isteğine göre farklı boyutlarda olabilir. Fıstık işleme sezonu ağustos ayında başlayıp ekim ortasında bitiyor. En yoğun çalışma bu aylarda yapılıyor. Bu aylardan sonra daha çok iç fıstık üretimi yapılabilir. Fıstık işleme kapasitesi en fazla 2 bin ton, ortalama olarak da yılda bin ton kabul ediliyor. Toplam makine teçhizat maliyeti 210 bin, montaj maliyeti 20 bin, yıllık bakım onarım ve yedek parça gideri ise yaklaşık 10 bin euro.
■ İşgücü maliyeti: Tesiste 8 kişi istihdam edilirse maliyeti 48 bin euro.
■ Enerji maliyeti: Yıllık enerji ihtiyacı yaklaşık 80 bin kw-saat. Bunun bedeli 6 bin euro.
■ Tesis: Tahmini bina inşaat maliyeti 110 bin euro; arazi hazırlığı 10 bin euro.

6 - Dokuma temelli konfeksiyon sanayi: Erkek gömleği üretimi

■ Makine ve teçhizat maliyeti: Çeşitli ebat ve türde 250 bin adet erkek ve erkek çocuk gömlek üretimi öngörülüyor. Yatırımın fiili ekonomik makine ömrü 15 yıl olarak kabul ediliyor. Toplam makine ekipman maliyeti 290 bin, teknik altyapı maliyeti 55 bin, yıllık bakım onarım ve yedek parça gideri ise yaklaşık 20 bin euro.
■ İşgücü maliyeti: Tesiste 60 kişi istihdam edilirse dönemsel maliyeti 360 bin euro.
■ Eneği maliyeti: Yıllık enerji ihtiyacı yaklaşık 320 bin kw-saat. Bunun bedeli 21 bin euro.
■ Tesis: Tahmini bina inşaat maliyeti 90 bin, arazi hazırlığı 10 bin euro.



7- Süt işleme

■ Makine ve teçhizat maliyeti: Günde 10 ton süt işleyebilecek büyüklükteki tesiste beyaz peynir, kaşar ve lor üretimi esas alınıyor. Yatırımın fiili ekonomik makine ömrü 15 yıl olarak kabul ediliyor. Toplam makine teçhizat maliyeti 700 bin, montaj maliyeti 50 bin, yıllık bakım onarım ve yedek parça gideri ise yaklaşık 20 bin euro.
■ İşgücü maliyeti: Tesiste 30 kişi istihdam edilirse maliyeti 195 bin euro.
■ Enerji maliyeti: Yıllık enerji ihtiyacı yaklaşık 800 bin kw-saat. Bunun bedeli 52 bin euro.
■ Tesis: Tahmini bina inşaat maliyeti 250 bin, yarı kapalı alan 20 bin, arazi hazırlığı 20 bin, arıtma tesisi 50 bin euro.

8 - Domates salçası üretimi

■ Makine ve teçhizat maliyeti: Toplam üretim kapasitesi 2 bin 400 ton olarak hesaplanan bir tesiste yatırımın fiili ekonomik makine ömrü düzenli bakım ve onarımla tek mesai üzerinden 20 yıl olarak kabul ediliyor. Toplam makine teçhizat maliyeti 240 bin, montaj maliyeti 30 bin, yıllık bakım onarım ve yedek parça gideri ise yaklaşık 25 bin euro.
■ İşgücü maliyeti: Tesiste üretim dönemi boyunca 40 kişi istihdam edilirse dönemsel maliyeti 120 bin euro.
■ Enerji maliyeti: Yıllık enerji ihtiyacı yaklaşık 200 bin kw-saat. Bunun bedeli 13 bin euro.
■ Tesis: Tahmini bina inşaat maliyeti 200 bin, yarı kapalı alan 20 bin, arazi hazırlığı 20 bin, arıtma tesisi 70 bin euro.

9 - Dokuma temelli konfeksiyon sanayi: Bayan pantolonu ve etek üretimi

■ Makine ve teçhizat maliyeti: 380 bin adet etek ve pantolon üretimi öngörülüyor. Yatırımın fiili ekonomik makine ömrü 15 yıl olarak kabul ediliyor. Toplam makine ekipman maliyeti 260 bin, teknik altyapı maliyeti 73 bin, yıllık bakım onarım ve yedekparça gideri ise yaklaşık 20 bin euro.
■ İşgücü maliyeti: Tesiste 62 kişi istihdam edilirse dönemsel maliyeti 370 bin euro.
■ Enerji maliyeti: Yıllık enerji ihtiyacı yaklaşık 270 bin kw-saat. Bunun bedeli 17 bin 500 euro.
■ Tesis: Tahmini bina inşaat maliyeti 135 bin, arazi hazırlığı 15 bin euro.

10 - İşlenmiş et ürünleri: Salam-sucuk-sosis ve diğer et mamulleri

■ Makine ve teçhizat maliyeti: Günde 10 ton sucuk, salam ve sosis üretilmesi öngörülüyor. Yatırımın fiili ekonomik makine ömrü 15 yıl olarak kabul ediliyor. Toplam makine teçhizat maliyeti 1 milyon 200 bin, montaj maliyeti 60 bin, yıllık bakım onarım ve yedek parça gideri ise yaklaşık 30 bin euro.
■ İşgücü maliyeti: Tesiste 40 kişi istihdam edilirse dönemsel maliyeti 250 bin euro.
■ Enerji maliyeti: Yıllık enerji ihtiyacı yaklaşık 1 milyon kw-saat. Bunun bedeli 65 bin euro.
■ Tesis: Tahmini bina inşaat maliyeti 250 bin, arazi hazırlığı 20 bin, arıtma tesisi 60 bin euro.

11 - Et kombinası

■ Makine ve teçhizat maliyeti: Günde 160 küçükbaş, 700 büyükbaş hayvandan et ve sakatat elde edilmesi öngörülüyor. Yatırımın fiili ekonomik makine ömrü 25 yıl olarak kabul ediliyor. Toplam makine teçhizat maliyeti 2 milyon 200 bin, montaj maliyeti 80 bin, yıllık bakım onarım ve yedek parça gideri ise yaklaşık 30 bin euro.
■ İşgücü maliyeti: Tesiste 45 kişi istihdam edilirse dönemsel maliyeti 290 bin euro.
■ Enerji maliyeti: Yıllık enerji ihtiyacı yaklaşık 1 milyon 200 bin kw-saat. Bunun bedeli 78 bin euro.
■ Tesis: Tahmini bina inşaat maliyeti 250 bin, yarı kapalı alan 40 bin, arazi hazırlığı 40 bin, arıtma tesisi 70 bin euro.

EYLEM PLANINDA SON DURUM

Şimdi de 2009 yıl sonu itibariyle GAP Eylem Planı'nda gelinen duruma baka­lım. Cazibe merkezleri programının pi­lot uygulaması Diyarbakır'da başlatıldı. Bu kapsamda 2 bin 20 KOBl'ye 8.6 mil­yon TL kredi faiz desteği kullandırıldı. Mesleki eğitim programlarına 1.4 milyon TL harcama yapıldı, ipek üretiminin ge­liştirilmesi ve istihdam amaçlı sosyal fa­aliyetlerde 9.5 milyon TL harcandı.

2009 yılında verilen teşvik belgeleriyle 1.5 milyar TL sabit yatırım ve yaklaşık 8 bin kişilik istihdam öngörüldü. KOS-GEB tarafından 2009 sonu itibariyle 3 bin 723 işletmeye 206 milyon TL kredi faiz desteği sağlandı.

Ziraat Bankası, 2009 yılında bölgede 205 milyon TL ticari kredi kullandırdı. Tarımsal kredi miktarı 411 milyon TL'ye ulaştı. Halk Bankası tarafından 2009 yı­lında 847 şirkete yaklaşık 205 milyon TL yatırım ve işletme kredisi kullandırıldı. Ayrıca 2055 çiftçiye toplam 39.3 milyon

TL tarımsal kredi kullandırıldı. Gazian­tep Üniversitesi Teknoparkı faaliyete geçti. Dicle Üniversitesi Teknoparkı'nın inşaatına başlandı. Harran Üniversitesi Teknoparkı da yakında hayata geçirile­cek.

KIRSAL KALKINMA PROJESİ

Bölgedeki organik tarım için üretim alanları belirleniyor. Ekipman alımı, bağ bahçe tesisi yapılıyor. Kırsal Kalkınma

Yatırımlarının Desteklenmesi Programı kapsamında projelere toplam 61 milyon TL ödeme gerçekleştirilecek. Ayrıca bu yıl 28 milyon TL maliyetli GAP Entegre Kırsal Kalkınma Projesi başlatıldı.

Hayvancılığın geliştirilmesi için GAP illerinde 50 baş ve üzeri yeni kurulacak süt sığırcılığı işletmelerinin desteklen­mesiyle ilgili kararname yürürlüğe girdi. Bu program için 24 milyon TL kaynak ayrıldı. Bu yıl 129 işletme kurulması ve 9 bin 250 baş süt ineğiyle üretim yapılması öngörülüyor.

YATIRIMCI İÇİN FIRSATLAR

Bölgede yerli ve yabancı yatırımların artması için destek ve tanıtım çalışmaları sürüyor. GAP bölgesi için öncelikli olan ve gelecek vaat eden sektörlerin rekabet edebilirliklerinin artırılması amacıyla kü­melenme çalışmaları yapıldı. Adıyaman (tekstil), Şanlıurfa (organik tarım), Diyar­bakır (mermer), Mardin (gıda) gibi illerde sektörel analizler gerçekleştirildi.

Fransa, Avusturya, Almanya, Japonya, Umman, Suudi Arabistan, Kuveyt, Çin, Avustralya-Yeni Zelanda, Malezya, Tay­land, Singapur, isviçre, Hindistan, ispanya ve Amerika gibi birçok ülkedeki toplantı­lara katılım sağlanarak GAP ve yatırım fırsatları hakkında detaylı bilgiler verildi. Özel sektör temsilcilerinden oluşan bir "GAP Kalkınma Platformu" oluşturuldu. Bölge ekonomisini incelemek için yakla­şık 25 bin kişi ziyaret etti.

Özellikle Irak yeniden yapılandırılıyor. Hem inşaat malzemeleri hem gıdaya ihtiyaç duyuluyor. Bu nedenle bölgenin ya­kınlığı avantaj olarak görülüyor. Ön fizibi­lite çalışması, pazar araştırması, arazi bu­lunması gibi konularda kalkınma ajansları yatırımcılara destek veriyor. Ayrıca GAP Idaresi'nin destekleriyle ve Harran Üni­versitesi işbirliğinde Şanlıurfa'da bulunan kurum ve kuruluşlar ile meslek odalarının üst düzey ve uzman düzeyindeki temsilci­lerine yönelik Arapça ve ingilizce dillerin­de sertifikalı yabancı dil eğitimi programı başlatıldı.

TEŞVİKLER GAP'A YARIYOR

Bölgede yatırım yapmak isteyenler teş­vik yasasından yararlanabiliyor. 2004 yılın­dan beri uygulanan 5084 sayılı "Yatırımla­rın ve İstihdamın Teşviki ile Kanunu" uy­gulamasının süresi 2012 yılına kadar uza­tıldı. Temmuz ayında açıklanan yeni teş­vik paketinde ise genel olarak doğu ve gü­neydoğu illerinin ağırlıkla yer aldığı üçün­cü ve dördüncü bölgelerde tarım ve tarı­ma dayalı imalat sanayi, konfeksiyon, de­ri, plastik, kauçuk, metal eşya gibi emek yoğun sektörler teşvik edilecek.

Bu bölgeler turizm, eğitim, sağlık yatı­rımlarını güçlendirmek ve artırmak için desteklenecek. Yatırımcılar elde edecek­leri kârdan üçüncü bölgede yüzde 4, dör­düncü bölgede yüzde 2 kurumlar vergisi ödeyecek. GAP'ta yatırım yapanlar, daha uzun süreyle bu imkandan faydalanacak. Yatırım yapanlar, sağladıkları yeni istih­dam için SSK işveren primini üçüncü bölgede 5, dördüncü bölgede 7 yıl boyunca ödemeyecek. Üçüncü ve dördüncü bölge­lerde yatırım yapanların kullandığı TL tü­rü kredi faizinin üçüncü bölgede 3, dör­düncü bölgede ise 5 puanını Hazine karşı­layacak. Bu oranlar döviz cinsi krediler için sırasıyla 1 ve 2 puan olarak belirlendi.

Kredi faiz desteğinin üst limitleri; Ar-Ge ve çevre dostu yatırımları için 300 bin, diğer yatırımlarda ise 500 bin lira olacak. Büyük proje yatırımları ile bölgesel ve sektörel bazda belirlenmiş yatırımlar, yatı­rım yeri tahsisi desteğinden de faydalan­mış olacak. Bu bölgede istihdamı artırmak amacıyla tekstil, konfeksiyon ve hazır gi­yim, deri ve deri mamulleri sektörlerinde 2010 yılı sonuna kadar birinci ve ikinci bölgelerden üçüncü ve dördüncü bölgele­re taşınacak firmaların en az 50 istihdam sağlamak koşuluyla 5 yıl süreyle SSK işve­ren pirimi Hazine tarafından karşılana­cak. Bu firmalara kurumlar vergisi yüzde 20 yerine 5 olarak uygulanacak ve nakliye masrafları da devlet tarafından karşılana­cak. Bu sistemden 2010 sonuna kadar baş­layacak yatırımlar yararlanacak.

KREDİDE BÖLGEYE ÖZEL ÖNEM

GAP'ta Ortadoğu pazarları açısından tekstil, gıda, tarım sektörlerine yatırım yapmak daha uygun. Hammadde bol ol­duğu için yatırım daha da avantajlı olabili­yor. Bölge illerinde gelişme potansiyeli bulunan sektörlerde özel yatırımları böl­geye çekmek ve istihdamı artırmak için, yatırım ve istihdam maliyetlerini azaltma­ya yönelik destekler uygulanacak.

Bölgeden ihracatın artırılması amacıyla yurtdışından bölgeye sektörel bazda alım heyetleri getirilerek bölge üretiminin dışa tanıtımına katkı sağlanacak. İhracatta pa­zar araştırması desteği ve eğitim yardımı bölgede etkin olarak uygulanacak.

GAP bölgesindeki işletmelerin finans­mana erişimde yaşadıkları sorunların azaltılması amacıyla Kredi Garanti Fo-nu'ndan sağlanan teminat miktarı ve ya­rarlanan işletme sayısı artırıldı. GAP Ey­lem Planı çerçevesinde, Kalkınma Banka-sı'nın özkaynaklarından kullandırdığı ve aracılık ettiği kredilerde bölgeye özel önem verilecek. Kredi kullandırmada böl­geye yönelik ihtisaslaşma artırılacak. Bit­kisel üretim, hayvancılık, su ürünleri, me-kanizasyon, tarımsal sanayi kredilerinin yanı sıra özellikle sözleşmeli tarım, tarım­sal sulama (damla ve yağmurlama sistem­leri) ve organik tarım konularındaki kredi uygulamaları yaygınlaştırılacak.